ANALAMA VE YORUMLAMA

Sınavlarda Türkçe sorularının % 60 a yakın bir bölümü Anlama ve Yorumlama soruları olarak karşımıza çıkar. Bu soruların cevapları herhangi bir kaynakta açıkça yoktur. Bu nedenle, bu tip soruların zor olduğu kanaati yaygındır. Oysa bu soruların cevapları kendi içlerinde olduğu için diğer sorulara göre cevaplanması daha kolaydır. Bu tip soruları kolay cevaplayabilmek için birkaç küçük noktaya dikkat etmek yeterlidir. Bunlar:

A.     Sınav öncesinde:

1.      Ders kitapları dışında bol bol kitap dergi, gazete okumak,

2.      Bol bol alıştırma yapmak.

3.      Test sorularının hazırlanış teknikleri hakkında genel bilgi sahibi olmak. (Örnek: Olumsuz soru cümlelerinin yüklemleri koyu harflerle yazılır, kelimenin altı çizilir.)

B. Sınav sırasında:

1. Soruyu dikkatli okumak,

2. Soruda ne sorulduğunu iyi tespit etmek,

4.      Doğru cevabın farklı şıkta (çeldiricide) olduğunu bilmek,

Aşağıda 2007 yılında yapılan Devlet Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavında sorulan Anlama ve Yorumlama ile ilgili soralar ve bu soruların kısa çözümleri verilmiştir.  

           Aşağıdaki soruların nasıl cevaplandığını inceleyerek kendinize göre bir yöntem, tarz geliştirmenizi ümit ediyorum.

           Başarı dileklerimle…..

a. Deyimi yorumlama:

1. Bütün ağaçlar güzel bir akşam kokusu içinde yüzüyor, mor bir buğunun içine gömülüyordu. Sonunda güzel günlerin habercicisi olan bu buğu içinde gün ve orman yavaş yavaş erimiş, akşam olmuştu.

Parçaya göre ormanın gün içinde erimesi ne demektir?

A. Akşamın insanları hüzünlendirmesi

B. Ormanın günün yorgunluğuyla uykuya dalışı

C. Ormanın giderek görünmez oluşu

D. Akşamın gelişiyle havanın serinlemesi

Bu soruda ormanın gün içinde erimesi nin ne demek olduğu sorulmaktadır. Burada erime sözcüğü yok olma (mecaz) anlamında kullanılmıştır. Şimdi şıklar arasında Ormanın yok olması (erimesi)  na uygun olanın hangisi olduğuna bakalım.

Cevap: C. Ormanın giderek görünmez oluşu

11. Herkes gelir toplanırdı; fakat masalcıyı masala başlatmak kolay mı? Kendini naza çektikçe çekerdi. Ona masalı anlattırabilmek için çevresindekiler ……….. başlardı.

Parçada boş bırakılan yere aşağıdaki deyimlerden hangisinin getirilmesi uygundur. ?

A. akla karayı seçmeye

B. dil dökmeye

C. kılı kırk yarmaya

D. akıntıya kürek çekmeye

Bu tip (boşluk tamamlamalı) sorularda boşluğa (nokta noktalı bölüme) şıklar sırayla getirilir. Cümlenin anlamını bozmayan şık sorunun cevabıdır. Burada bütün şıklar deyimlerden oluştuğu için deyimlerin anlamının da bilinmesi gerekir.

A. akla karayı seçmek (Zorlanmak)

B. dil dökmek (Yalvarmak)

C. kılı kırk yarmak (Çok sıkı incelemek)

D. akıntıya kürek çekmek (Boşa çaba sarf etmek)

……. Ona masalı anlattırabilmek için çevresindekiler dil dökmeye (yalvarmaya) başlardı.

Cevap : B. Dil dökmek

12. Gerçeği buldum deme,bir gerçek buldum de!

Bu sözlerle anlatılmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

A. İnsanlar bir gerçek içinde yaşar,

B. Gerçekler yadsınamaz

C. Gerçekler tek değildir.

D. Gerçekler bilmek isteyeni özgür kılar.

Bu soruda Gerçeği buldum deme,bir gerçek buldum de! Derken gerçekle ilgili sayı (bir) telaffuz ediyor. Buradan anlıyoruz ki  gerçek bir tane değildir.  

Cevap: C. Gerçekler tek değildir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kara sözcüğü deyim içersinde yer almamıştır?

A. Ahmet, benim kara gün dostumdur.

B. Bu, bir kara kalem çalışmasıdır.

C. o, kara cahil bir insandı.

D. köyden gelen kara haber her yere ulaştı.

Önce deyimin ne olduğuna bakalım. Deyim:  Gerçek anlam dışında kalıplaşmış söz öbeğidir. Şimdi şıklarda kara sözcüğünün oluşturduğu söz öbeklerine bakalım. Kara gün, kötü gün, kara cahil, aşırı derecede cahil, bilgisiz, kara haber,  kötü haber anlamındayken kara kalem resim yapma tekniğidir.

Cevap: B. Bu, bir kara kalem çalışmasıdır.

24. Uzun ince bir yoldayım

      Gidiyorum gündüz gece

      Bilmiyorum ne haldeyim

      Gidiyorum gündüz gece

                               Âşık Veysel

Dörtlüğün ilk dizesindeki uzun ince bir yol sözüyle anlatılmak istenen nedir?

A. İnsan ömrü

B. Gece gündüz eşitliği

C. Memleket özlemi

D. Yolculuk etme isteği

Şair Uzun ince bir yoldayım

        Gidiyorum gündüz gece  derken yol sözcüğünü hayat, ömür anlamında (mecaz) kullanmıştır.

Cevap: A. İnsan ömrü

b. Konuyu anlama, ana fikri bulabilme          

3. İnsan aklı bir bahçeye benzetilebilir. Bahçe düzenlense de düzenlenmese de mutlaka yeşermeye başlar. Bahçeye yararlı tohumlar ekilmezse bir sürü yabani ot biter.

Bu parçada anlatılmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir.

A. İnsan her gün yeni bir şey öğrenir.

B. Bakımlı bahçe de bakımsız bahçede yeşerir.

C. Bahçeye yararlı tohumlar ekmek gereklidir.

D. Eğitilmeyen insan yanlış düşüncelere kapılır.

Bu soruda ana fikir istenmektedir. Ana fikir yazının son paragrafında (bu yazı bir paragraf olduğuna göre son cümlede) aranır.   Bu yazınını son cümlesi Bahçeye yararlı tohumlar ekilmezse bir sürü yabani ot biter. Burada bahçe insan olarak düşünüldüğünde eğitilmemiş insanın yanlış düşüncelere kapılacağı anlatıldığı tüm açıklığıyla ortaya çıkar.

Cevap: D. Eğitilmeyen insan yanlış düşüncelere kapılır.

9. Sokakta telaşlı telaşlı bir insan görsem, kim bilir ne sıkıntısı vardır, driye düşünürüm ya da yırtık elbiseler içinde bir çocuğa rastlasam içimin cız ettiğini hissederim. Sonra insanlara yardım edememenin burukluğu ve ezikliği içinde dalar giderim. O anda kendi sıkıntılarımı unuttuğumun farkına varırım.

Böyle düşünen biri aşağıdakilerden hangisiyle nitelenemez.

A. Duyarlı                                          B. Yalnız

C. Şefkatli                                         D. Yardımsever

Bu tip soruların şıklarının üç tanesi birbirine benzerlik gösterirken, bir tanesi diğerlerinden farklıdır. Bu sorunun şıklarında bulanan duyarlı, şefkatli, yardımsever sözcükleri çevresiyle ilgilenen, hassas, yardım sever anlamında ve birbirine benzer sözcüklerdir. Ancak yalnız, kimsesi olmayan anlamındadır ki diğer üç şıkta verilenden farlı bir anlam taşır.

Cevap: B. Yalnız.

 10. Bazı insanlar vardır, konuşmalarının arasına düşüncesizce bazı sözler karıştırmadan duramazlar. Bunların çoğu bu işi kötülüklerinden yapmazlar. Yaptıklarının farkında bile olmadan, akıllarına geleni o anda söyleyiverirler.

Böylesi kişiler için aşağıdakilerden hangisi söylenir.

A. Vefasız                                          B. Aceleci

C. Ölçüsüz                                         D. Bencil

Bu soruda şıklarda verilen kelimelerin anlamını düşünmeliyiz.

Vefasız: Sevgiye bağlı olmayan

Aceleci: Acele eden

Bencil: Kendini düşünen

Ölçüsüz: Ölçüsü olmayan, ölçü tınamayan

Aklına geleni söyleyen kişiye ölçüsüz konuşan denir.

Cevap : C. Ölçüsüz                                         

c. Şiirin konusunu ve temasını bulma               

4. Oh ne güzel yağmış kar,

    Herkeste bir sevinç var!

    Oynayalım kar topu,

     Haydi gelin çocuklar!

                            Cemal Oğuz ÖCAL

Aşağıdakilerden hangisi bu dörtlüğün şairi için söylenemez?

(söylenemez sözcüğünün altı çizili olduğuna dikkat ediniz.)

A. Kartopu oynamayı sevdiği 

B. Soğuklardan şikâyetçi olduğu 

C. Sevincini çocuklarla paylaşmak istediği 

D. Kar yağınca mutlu olduğu

    Oh ne güzel yağmış kar, (Karın yağmasından mutlu olduğu)

    Herkeste bir sevinç var!

    Oynayalım kar topu, (Kartopu oynamayı sevdiği)

     Haydi gelin çocuklar!  (Çocukları kartopu oynamaya çağırarak sevincini onlarla paylaştığı anlaşılıyor.)

Dörtlüğün hiçbir yerinde soğuktan ve başka bir şeyden şikâyet söz konusu olmadığından,

Cevap : B. Soğuklardan şikâyetçi olduğu 

5. Yalnız bırakmayın beni hatıralar

    Az yanımda kal çocukluğum…

    Temiz yürekli uysal çocukluğum…

Ah ümit dolu gençliğim,

İlk şiirim, ilk arkadaşım, ilk sevgilim…

                                            Ziya Osman SABA

Şiire göre şair için aşağıdakilerden hangisi  söylenemez?

(söylenemez sözcüğünün altı çizili olduğuna dikkat ediniz.)

A. bulunduğu durumdan şikâyet ettiği 

B. Yalnızlık duygusu içinde olduğu

C. Geçmişine özlem duyduğu 

D. Kötü bir çocukluk geçirdiği

    Yalnız bırakmayın beni hatıralar (Şair, kendisini yalnız hissediyor. Bulunduğu durumdan şikayeti var. Bunun için hatıralarından kendisini yalnız bırakmamalarını istiyor. )

    Az yanımda kal çocukluğum… Yalnız olduğu için çocukluğunun yanında kalmasını istiyor. Bulunduğu durumdan şikâyeti var.

    Temiz yürekli uysal çocukluğum… (Çocukluğu temiz yürekli ve uysalmış)

Ah ümit dolu gençliğim, (Geçmişe özlem duyduğunu belirtiyor.)

İlk şiirim, ilk arkadaşım, ilk sevgilim… (Geçmişe özlem duyduğunu belirtiyor.)

Bu durumda şairin kötü bir çocukluk geçirdiği söylenemez.

Cevap: D. Kötü bir çocukluk geçirdiği

6. Sökülsün dağların buzu sökülsün

    Öne insin çöl ovaya dökülsün

    Erzurum dağının karı çekilsin

    Ak koyunlar yürüsün de gidelim.

                                      Karacaoğlan

Dörtlüğe göre şairin içinde bulunduğu mevsim  aşağıdakilerden hangisidir.

A. İlkbahar                 B. Yaz 

C. Sonbahar             D. Kış

   Bu dörtlükte şair gitmek için buzların çözülmesini, karların çekilmesini beklediğini söylüyor. Buna göre şair kış mevsimindedir.

 

Cevap: D. Kış

8.  Dersleri sevgiyle yoğurup

     Sevgiyle veriyorum.

     İçim içime sığmıyor,

Paydos vakti gelince,

Dört yanımda sizleri

Yolun karşısına geçiriyorum.

Kapanıyor Toroslarda bir gün

Yarına günaydın!..

                               Ayten UYAN

Şiirin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A. Çalışma isteği                 B. Paylaşma isteği

C. Öğrenci sevgisi               D. Yarına özlem

Dersleri sevgiyle yoğurup

     Sevgiyle veriyorum. Öğrencilere sevgiyle ders veriyor

     İçim içime sığmıyor, Onlara ders vermekten çok mutlu

Paydos vakti gelince,

Dört yanımda sizleri  

Yolun karşısına geçiriyorum. Okul çıkışında bile öğrencileriyle ilgileniyor.

Kapanıyor Toroslarda bir gün

Yarına günaydın!..

                               Ayten UYAN

          Cevap : C. Öğrenci sevgisi              

d. Cümlede anlatılanı belirleme                      

           7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir uyarı söz konusu değildir? (değildir sözcüğünün altı çizili olduğuna dikkat ediniz.)

A. Oyna ama üstün kirlenmesin. 

B. Sağlığımıza dikkat etmeliyiz. 

C. Arkadaşına küsmeni istemiyorum. 

D. Akşama kadar gezeceğim.

A. Oyna ama üstün kirlenmesin. (Uyarı)

B. Sağlığımıza dikkat etmeliyiz. (Uyarı)

C. Arkadaşına küsmeni istemiyorum. (Uyarı)

D. Akşama kadar gezeceğim.

Bu soruda 1lk üç şıkta uyarı var, D şıkkında uyarı yoktur.

Cevap: D. Akşama kadar gezeceğim.

         13. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde değişim söz konusu değildir? (değildir sözcüğünün altı çizili olduğuna dikkat ediniz.)

A. Evinin mobilyalarını yenilemesi iyi oldu.

B. Kötü huylarını bırakıp kendini topluma sevdirdi.

C. Geçmiş kültürün güzelliklerinden izler yok artık.

D. Çadırın içinde üç tane masa var.

A. Evinin mobilyalarını yenilemesi (değişmiş) iyi oldu.

B. Kötü huylarını bırakıp (değişmiş) kendini topluma sevdirdi.

C. Geçmiş kültürün güzelliklerinden izler (değişmiş) yok artık.

D. Çadırın içinde üç tane masa var.

A, B, C şıkların değişiklikten bahsederken D şıkkında Çadırın içinde üç tane masa var. diyerek durumu tespit ediyor.

Cevap: D. Çadırın içinde üç tane masa var.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yakınma söz konusudur?

A. Ne yaptım ne ettimse yaranamadım.

B. Küçük oğlum da ağabeyi de düzenlidir.

C. Acaba işten çıkınca gelir mi?

D. Yarın ne olacağını kimse bilmez

Bu soruda:

A. Ne yaptım ne ettimse yaranamadım.(Şikayet - yakınma)

B. Küçük oğlum da ağabeyi de düzenlidir.(Memnuniyet)

C. Acaba işten çıkınca gelir mi? (Merak)

D. Yarın ne olacağını kimse bilmez (Hüküm)

Cevap: A. Ne yaptım ne ettimse yaranamadım.

Yorum Yaz